Öğrencilere ödev verilmeli mi, verilmemeli mi?

Ödev kültürü

Davranış bilimciler insan davranışlarını incelerken birçok kuram ortaya atmışlardır. Bunlardan bir tanesi de X ve Y kuramıdır. Bu kurama göre insanların bir kısmı ödev yapmak istemezken (X) bir kısmı da ödev sorumluluğuna sahip (Y) olarak ifade edilmiştir. Buna göre Y özellikleri gösteren bireylere ödev vermeseniz de kendi ödev ve sorumluluklarını bilip yerine getirecekleri; X özelliği gösteren bireylerde ise ödev verilmesi durumunda bile dış denetim olmadığı durumda ödev ve sorumlulukların yerine getirmeyecekleri öngörülmüştür.

Bu ve benzeri kuramların bilincinde olan uygulayıcılar ödev konusunda her iki özellikte de öğrencilerin olduğu bilinciyle hareket ederler. Hatta alfabenin harfleri sayısınca öğrenci özelliği çeşitlendiren tecrübeli öğretmenler de bulunmaktadır. Yine bir davranış bilimi kuramı olan Z kuramı da tüm bu öğrenci özelliklerini kültür paydasında eşitleme çabasındadır. Kısaca Z kuramına göre ödev konusunda farklı davranışları olan öğrencileri ortak bir kültür paydasında birleştirebiliriz. Sınıf olarak bir takım alışkanlıklarımız olur. Zaman içinde bu alışkanlıklar bütün sınıfça içselleştirilir.

Her akşam bir ders saati sesli kitap okuma alışkanlığı bunlardan bir tanesidir. Her gün son ders günün değerlendirmesini yapma, eksik kalınan yerlerin tespiti ve tekrar edilmesi bir fikir olabilir. Her akşam o gün öğrenilen konunun eve özgü bir alıştırma ek kaynağı üzerinden tekrar edilmesi önemli bir alışkanlık önerisidir. Özellikle hafta sonları için aile ile birlikte yapılabilecek basit ama eğlenceli projeler tasarlanabilir. Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Burada amaç tüm öğrenci özellikleri için ortak bir kültür geliştirmektir.

Bu süreç doğal olarak bir hayli zordur. Kararlılık ve her koşulda sabır ister. Öğrenci özelliklerinin, çevrenin, velinin, öğretmenin, okul yönetiminin, sınıf mevcudunun ve daha bir sürü değişkenin etki ettiği ödev kültürü oluşturma sürecinin başarıyla tamamlanması bir bakıma mucizedir. Zaten gerçek öğretmenlik de mucizelerle ayırt edilebilmektedir. Eğitim olgusunun temel unsuru olan öğretmen, en temel unsuru olan öğrenci ile bu mucizeyi keşfetmelidir. İşte o zaman kimin ne dediğinin çok da bir önemi olmayacaktır.

Ödev bir kültürdür. Hayat her bireye ve topluma ödevler yüklemiştir. Hayatın doğasında olan ödevin aynı doğallık çerçevesinde okullarda deneyimlenmesi okulun önemli bir işlevidir. Okullar hayatın içinde hayata hazırlayan yaşantılar üretir. Hayatta karşılaşılacak olağan ödevleri başarabilmek için okullarda karşılaşılan ve başarılan makul ödevlere ihtiyaç vardır. Popülist bir anlayışla ödevi kaldırmak ne kadar yanlış ise ödevleri can sıkıcı hale getirmek de o kadar yanlıştır. Uçlarda savrulmak yerine ortak paydada buluşulabilir. Hayat X ve Y uçlarını bilmenin ötesinde bunları Z paydasında birleştirme sanatıdır.